Züleyha’nın Gerçek Kocası Kim? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
İstanbul, sabah trafiği…
Yavaşça ilerleyen minibüste, insanların bir yandan işlerine yetişmeye çalışırken, bir yandan da telefonda neşeyle sohbet ettiklerine tanık oldum. Kadınlar, erkekler, gençler, yaşlılar… Herkes farklı hayatlara sahip, ama bir ortak nokta var: Züleyha. Evet, belki de siz de sokakta birinin ağzından Züleyha’nın adını duydunuz. Sonuçta Züleyha’nın hikâyesi, toplumda her geçen gün daha çok konuşuluyor. Ancak en çok tartışılan soru şu: Züleyha’nın gerçek kocası kim? Bu soruya sadece tarihsel bir bakışla değil, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden de yaklaşmamız gerektiğini düşünüyorum.
Züleyha’nın Hikayesi: Gerçek Kocası Kim?
Züleyha, İslam tarihinde ve özellikle Kuran’da adı geçen bir figürdür. Kendisinin gerçek kocası, Mısır’ın Azizlerinden birisidir. Ancak Züleyha’nın hikayesi, çoğunlukla bir aşk hikâyesi olarak anlatılır. Züleyha, Yusuf Peygamber’e âşık olur ve bu aşkı, Mısır’daki yüksek statüsünden çok, onun insanî yönüyle tanıştığı birinin peşinden gitmesiyle şekillenir. Bu, pek çok açıdan toplumsal cinsiyet ve adalet konularını da barındıran bir hikâye haline gelir.
Ancak, bugün hala insanlar Züleyha’nın gerçek kocasının kim olduğunu sorarken, sadece bu tarihi ve dini figür üzerinden değil, aslında toplumsal bağlamdaki cinsiyet rollerinden, farklı kimliklerden ve sosyal adaletin ne şekilde işlendiğinden bahsediyoruz. İstanbul’da her gün karşılaştığım o kadar çok kişi, Züleyha’nın hikâyesine, günümüz ilişkilerinin çeşitli biçimlerine dair farklı sorularla yaklaşabiliyor.
Toplumsal Cinsiyet ve Züleyha’nın Gerçek Kocası
Geçtiğimiz günlerde toplu taşımada, yanımda iki kadının konuşmasına şahit oldum. Biri Züleyha’dan, diğeri ise Yusuf’tan bahsediyordu. İlginçtir ki, Züleyha’nın bu ilişkideki yeri, modern toplumda hâlâ sorgulanıyor. Toplumsal cinsiyet rolleri, bazen kadının tam olarak “kim” olduğunu belirlerken, onun bir eş, bir anne, ya da bir kadın olarak konumunu sınırlayan bir etkiye sahiptir. Kadının kocasının kim olduğunu sorgulamak, zamanla ona verilen rolün ne kadar kısıtlayıcı olduğunu anlamamıza da yardımcı olur.
Sokakta karşılaştığım birçok kadının, Züleyha’nın yaşadığı baskıyı ve toplumsal kalıpları hala günümüzde hissettiğini gözlemliyorum. Kadınlar, ilişkilerinde sıkça “gerçek koca” kavramına takılıp kalıyorlar; çünkü zaman zaman toplumun onlara dayattığı kalıplara uymak zorunda hissediyorlar. Oysa Züleyha, bu kalıpları yıkıp, kendi hikâyesini yaşamaya karar veren bir kadındı. Modern hayatın içinde, kadınların kendi öz kimliklerini ararken, Züleyha’nın yaşadığı bu tür içsel çatışmaları, bazen toplumsal baskılarla mücadele eden kadınların da hissettiklerini görebiliyorum.
Çeşitlilik ve Züleyha’nın Kocası: Herkesin Farklı Bir Gerçekliği Var
Züleyha’nın gerçek kocası kim sorusu, yalnızca kadının hikayesiyle sınırlı kalmaz. Aslında bu soru, toplumsal çeşitliliği de gözler önüne seriyor. Her bireyin, her ilişki biçiminin farklı bir gerçekliği vardır ve Züleyha’nın hayatı da, toplumda farklı kimliklere sahip bireyler için farklı bir anlam taşıyabilir.
Geçenlerde bir arkadaşım, farklı kültürlerden gelen insanların, özellikle göçmenlerin, Türkiye’deki ilişkilerine dair bir sohbet açtı. Bazı göçmen topluluklarında, geleneksel evlilik anlayışları hâlâ çok yaygınken, diğer bazı gruplarda ise Züleyha’nın yaşadığı türden bir özgürlük arayışı, her geçen gün daha fazla ses buluyor. Bu çeşitlilik, Züleyha’nın gerçek kocasını kim olduğunu tartışırken, aslında farklı grupların toplumsal cinsiyet rollerine nasıl yaklaştığının da bir göstergesidir.
Bazı insanlar, Züleyha’nın hikâyesine eski geleneklerle bağlanırken, bazıları da özgürlüğü ve bağımsızlığı onun hikâyesinde arıyor. Züleyha’nın hayatı, bu çeşitlilik ve karşıtlıklar içinde farklı biçimlerde algılanabilir.
Sosyal Adalet ve Züleyha’nın Gerçek Kocası
Bir de sosyal adalet boyutu var. İstanbul’da, her geçen gün artan bir farkındalıkla, kadınların yalnızca evde değil, toplumsal hayatın her alanında eşit haklara sahip olmaları gerektiği konuşuluyor. Bu adalet mücadelesi, Züleyha’nın hikâyesinin de bir yansıması gibi görünüyor. Çünkü Züleyha, toplumsal yapının dayattığı eşitsizliklere karşı çıkarak, kendi seçimlerini yapmak için savaştı. O, sosyal adaletin bir nevi simgesiydi.
İstanbul’daki bir sivil toplum kuruluşunda çalışan biri olarak, bu tür adalet arayışlarını yakından izliyorum. Kadınlar ve LGBTİ+ bireyler gibi toplumsal gruplar, sadece tarihsel figürlere bakarak değil, kendi kimliklerini ve haklarını savunarak toplumsal cinsiyet ve eşitlik mücadelesini sürdürüyorlar. Züleyha’nın hikâyesindeki gibi, toplumun bir kesimi o dönemdeki kadınları kendi rollerine hapsetmek isterken, başka bir kesimi onların bağımsızlığını savunuyor. Bu, adaletin sosyal anlamda daha iyi anlaşılmasına yardımcı olur.
Sonuç: Züleyha’nın Gerçek Kocası Kim?
Züleyha’nın gerçek kocası kim sorusu, aslında tarihsel bir sorunun ötesine geçiyor. Bu soru, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi meselelerle doğrudan ilgili bir hal alıyor. Bugün, sokakta, iş yerinde ve toplu taşımada karşılaştığımız insanlar, bu soruyu yalnızca bir tarihî figür üzerinden değil, toplumun kendisini daha eşitlikçi ve özgür bir hale getirmeyi hedefleyen bir sorumlulukla soruyorlar.
Sonuç olarak, Züleyha’nın gerçek kocası kim sorusunun yanıtı, aslında her bireyin toplumda sahip olduğu yer ve haklarıyla alakalı bir meseleye dönüşüyor. Hepimiz Züleyha’nın hikâyesini kendi hayatımıza göre yeniden yazıyoruz ve belki de en önemli şey, bu soruyu sormaktan hiç vazgeçmemek.