Kategori: Makaleler

Toplumun Derin Kodları: Psikolojide İçgüdü Nedir? Toplumsal yapıların karmaşık dokusu içinde bireylerin davranışlarını anlamaya çalışan bir araştırmacı olarak, sık sık şu soruya dönüyorum: Biz gerçekten özgür müyüz, yoksa içgüdülerimizin toplumsal kılıklara bürünmüş hâllerini mi yaşıyoruz? Psikolojide içgüdü (ya da instinct), doğuştan gelen, öğrenilmeden gerçekleşen davranış kalıplarını tanımlar. Ancak sosyolojik bir bakışla bu kavram, yalnızca biyolojik bir dürtü olmanın ötesine geçer. Çünkü her içgüdü, toplumun içinde anlam kazanır; kültürle, cinsiyet rolleriyle ve sosyal normlarla şekillenir. Bir başka deyişle, insan davranışının “doğal” olduğu söylenen kısmı bile aslında toplumsal düzenin izlerini taşır. “Psikolojide içgüdü nedir?” sorusuna bu açıdan yaklaşmak, sadece bireyin değil, bütün…

Müzikte Geçki Ne Demek? Psikolojik Bir Yolculuk Üzerine Düşünceler Bir Psikoloğun Müziğe Dair Merakı: Zihnin ve Ruhun Sesleri İnsan davranışlarını anlamaya çalışan bir psikolog olarak, müzikteki her geçki bana insan zihninin geçişlerini hatırlatır. Müzikte “geçki”, bir makamdan başka bir makama yumuşak veya ani geçiş anlamına gelir. Ancak bu kavram sadece bir müzik terimi değildir; insanın iç dünyasındaki duygu, düşünce ve bilinç değişimlerinin de metaforudur. Tıpkı bir melodinin yön değiştirmesi gibi, insan da duygusal tonunu, bilişsel dengesini ve sosyal ilişkilerdeki frekansını değiştirebilir. Geçki, bir notadan diğerine geçiş değil, bir bilinç halinden diğerine akıştır. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Zihin Akışının Müziği Bilişsel psikoloji,…

Küreselleşme Ne Anlama Gelir? Tarihsel Bir Yolculuk Geçmişi anlamak, bugünü kavramak için en güçlü araçtır. Bir tarihçi olarak baktığımızda, insanlığın yolculuğu yalnızca ulusal sınırlarla değil, sınırların ötesindeki etkileşimlerle şekillenmiştir. “Küreselleşme ne anlama gelir?” sorusu da işte bu etkileşimlerin tarih boyunca farklı formlarda karşımıza çıkmasının modern ifadesidir. — Küreselleşmenin Kökenleri Küreselleşme, basitçe ifade etmek gerekirse, dünya üzerindeki toplumların, ekonomilerin ve kültürlerin giderek daha fazla birbirine bağlı hale gelmesi sürecidir. Ancak bu tanım, tarihsel bağlam olmadan eksik kalır. Tarihsel İlk İzler – İpek Yolu: Doğu ile Batı’yı birleştiren bu ticaret ağı, malların yanında fikirlerin, inançların ve kültürlerin de taşınmasına aracılık etti. –…

Hibeler Vergiye Tabi mi? Tarihsel Bir Bakışla Toplumsal Dönüşümün İzinde Giriş: Tarihin Aynasında Hibeler Bir tarihçi olarak, geçmişin tozlu sayfalarında gezinirken sıkça karşılaştığım bir olgu vardır: Yardım, destek, bağış… Kimi zaman bir hükümdarın teb’asına ihsanı, kimi zaman bir sultanın vakıf eliyle halka uzattığı bir iyilik… Bugün bu kadim geleneklerin modern versiyonuna “hibe” diyoruz. Ancak şu soru hâlâ güncelliğini koruyor: Hibeler vergiye tabi midir? Bu sorunun cevabı, sadece mali hukukla değil, aynı zamanda toplumların adalet, dayanışma ve iktisadi düzen anlayışıyla da yakından ilgilidir. Tarihte Hibelerin Kökleri Geçmişte hibeler, çoğunlukla iktidarın cömertliği olarak görülürdü. Osmanlı İmparatorluğu’nda padişahların veya vezirlerin halka dağıttığı yardımlar,…

Fenerbahçe Anonim Şirket mi? Tribünden Borsaya Uzanan Sarı-Lacivert Bir Yolculuk Bir akşamüstü Kadıköy rüzgârı yüzüme vururken, dostlarla lafa daldık: “Fenerbahçe anonim şirket mi, kulüp mü?” Soru basit görünüyordu; cevabıysa hem kalbe hem de muhasebe defterlerine dokunuyordu. Haydi gelin, bu merakı beraber giderelim: tribünden borsaya uzanan, duyguyla rakamın kol kola yürüdüğü bir hikâyeye dalıyoruz. Kısa cevap: “Kulüp” (Fenerbahçe Spor Kulübü) bir dernek; profesyonel futbol operasyonları ise Fenerbahçe Futbol A.Ş. adlı bir anonim şirket üzerinden yürütülüyor ve bu şirket Borsa İstanbul’da işlem görüyor. ([Fenerbahçe][1]) “Evet ve Hayır”: Dernek + A.Ş. Modeli Nasıl Çalışıyor? Önce mimariyi netleştirelim. Fenerbahçe’nin tarihî ve toplumsal kimliğini taşıyan…

Göz Çeşitleri Nelerdir? Psikolojik Bir Bakışla İnsan Ruhunun Pencereleri Bir psikolog olarak her seansta insanların yalnızca kelimeleriyle değil, gözleriyle de konuştuğuna şahit olurum. Kimi zaman bir bakış, saatler süren bir anlatımdan daha fazlasını söyler. Çünkü gözler yalnızca görme organı değil; insanın iç dünyasına, duygularına ve bilişsel süreçlerine açılan psikolojik bir penceredir. Peki, göz çeşitleri sadece fiziksel farklılıklar mıdır, yoksa ruhsal derinliklerimizi de yansıtır mı? 1. Gözün Psikolojik Anlamı: Ruhun Yansıması Gözler, sosyal psikolojide “duygusal ayna” olarak tanımlanır. Bir insanın göz bebeklerinin büyüklüğü bile, o anki duygusal uyarılma düzeyini gösterebilir. Örneğin, heyecanlandığımızda ya da sevdiğimiz birini gördüğümüzde göz bebeklerimiz büyür. Bu…

Askeri Kantin Kimler Girebilir? Verilerle Desteklenen Gerçekler ve İnsan Hikâyeleriyle Dolu Bir Bakış Askeri hayat, dışarıdan bakanlar için çoğu zaman gizemli bir dünya gibi görünür. Sınırları belli, kuralları katı, düzeni titizdir. Bu dünyanın içinde merak edilen konulardan biri de “Askeri kantin kimler girebilir?” sorusudur. Birçoğumuzun aklında beliren bu soru, sadece alışverişle ilgili değildir; aynı zamanda güvenlik, ayrıcalık, aidiyet ve düzen gibi kavramlarla da yakından ilişkilidir. Gelin bu konuyu hem verilerle hem de insani yönleriyle derinlemesine inceleyelim. — Askeri Kantin Nedir ve Neden Özel Kurallarla Yönetilir? Askeri kantinler, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde görev yapan personelin temel ihtiyaçlarını daha uygun fiyatlarla…

Guaj Boya Ne ile İnceltilir? Renklerin Antropolojisi Üzerine Bir İnceleme Giriş: Bir Antropoloğun Gözünden Renklerin Kültürel Yolculuğu Bir antropolog olarak nesnelerin, renklerin ve ritüellerin ardındaki insan hikâyelerine bakarım. Guaj boya gibi basit görünen bir malzeme bile, aslında insanlığın doğayla ve yaratıcılıkla kurduğu derin ilişkinin simgesidir. Her fırça darbesi, bir toplumun inançlarını, estetik anlayışını ve kimlik duygusunu taşır. “Guaj boya ne ile inceltilir?” sorusu, yüzeyde teknik bir merak gibi görünür; ancak kültürel açıdan bakıldığında, bu soru insanın yaratma ritüellerine, suyun sembolik anlamına ve sanatın toplumsal yapılar içindeki rolüne dokunur. Guaj Boya ve Suyun Sembolizmi: Arınmanın Renkli Yüzü Guaj boya, en temel…

Dünyanın En Büyük Paletli Vinci Kaç Tanedir? Devlerin Gücü ve İnsanlığın Hayalleri İnsan Hayalinin Gerçeğe Dönüşmesi: Devasa Vinçlerin Büyüleyici Dünyası Bir inşaat alanının yanından geçerken dev gibi yükselen bir vinci gördüğünüzde içinizi bir hayranlık duygusu kaplar mı? Kocaman çelik kollarıyla gökyüzüne uzanan, tonlarca ağırlığı havada taşıyan bu makineler sadece mühendisliğin değil, insan hayal gücünün de birer sembolü. Özellikle “paletli vinç” denilen devler, dünyanın en büyük projelerinde adeta birer kahraman gibi sahneye çıkar. Peki bu devasa makinelerden kaç tane var? Hangileri zirvede yer alıyor? Gelin, dünyanın en büyük paletli vinçlerinin dünyasına birlikte göz atalım. Paletli Vinç Nedir? Neden Bu Kadar Önemlidir?…

Balgam Taşı Ne Demek? Toplumsal Düzen, Güç ve İktidar Üzerine Siyaset Bilimi Perspektifi Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Siyaset Bilimcisinin Bakışı Toplumların en temel yapı taşları, güç ilişkileri, kurumlar ve ideolojiler etrafında şekillenir. İnsanlar, sürekli olarak toplumsal normlara ve iktidar yapılarının oluşturduğu bir düzene tabi olurlar. Ancak bu düzenin içinde, zaman zaman kırılmalar, bozukluklar ya da göz ardı edilen unsurlar ortaya çıkar. Balgam taşı, işte böyle bir kavramdır; toplumun görünmeyen, arka planda kalan ve bazen gözle görünmeyen, fakat fark edilmesi gereken bir sorunu temsil eder. Güçlülerin ve zayıfların iç içe geçtiği bu yapıda, herkesin farklı bir bakış açısı…